Palliative Care หรือการดูแลแบบประคับประคอง เป็นวิธีการดูแลผู้ป่วยที่เผชิญกับโรคเรื้อรังหรือโรคระยะสุดท้าย โดยเน้นการเพิ่มคุณภาพชีวิตมากกว่าการรักษาโรคเพียงอย่างเดียว เพื่อช่วยลดความเจ็บปวด บรรเทาอาการทุกข์ทรมานทางด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ ตั้งแต่ต้นจนถึงวาระสุดท้าย เพื่อให้ผู้ป่วยไม่ทุกข์ทรมาน
หลักการดูแลผู้ป่วยแบบ Palliative Care มีอะไรบ้าง?
- ดูแลโดยมุ่งลดความทุกข์ทรมาน การดูแลแบบ Palliative Care เป็นการดูแลแบบประคับประคองที่มุ่งลดความทุกข์ทรมานของผู้ป่วย โดยมุ่งเน้นการเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเป็นหลัก เพื่อช่วยบรรเทาความเจ็บปวดทุกข์ทรมานจากภาวะต่าง ๆ ทางร่างกายและจิตใจ เช่น อาการเจ็บปวด คลื่นไส้ อาเจียน ความเครียด ความวิตกกังวล เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
- ประเมินการรักษาอย่างรอบด้าน แพทย์ประเมินการรักษาตามอาการและความเหมาะสมเป็นหลัก เช่น ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว และมียาที่ต้องทานเป็นประจำ แพทย์อาจพิจารณาลดปริมาณยาโรคประจำตัวลง เพื่อช่วยลดภาระเรื่องยาให้กับร่างกายของผู้ป่วย
- ให้การดูแลทั้งผู้ป่วยและครอบครัว การดูแลแบบ Palliative Care ไม่ได้เป็นวิธีการดูแลสำหรับผู้ป่วยระยะสุดท้ายเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงการดูแลสภาพจิตใจของครอบครัวผู้ป่วยด้วย เพื่อช่วยให้ครอบครัวหรือญาติได้ลดภาระในการดูแลลง มีเวลาเตรียมตัวในการวางแผนจัดการเรื่องต่าง ๆ สามารถพูดคุย ให้กำลังใจ และแสดงความรักได้ก่อนถึงวาระสุดท้าย
- ดูแลตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงระยะสุดท้าย การดูแลแบบประคับประคองจะเริ่มตั้งแต่ต้นไปจนถึงวาระสุดท้ายของผู้ป่วย โดยทางครอบครัวสามารถเลือกได้ว่าต้องการดูแลผู้ป่วยที่โรงพยาบาลหรือนำไปดูแลเองที่บ้าน หากแพทย์ประเมินอาการแล้วว่าสามารถนำไปดูแลที่บ้านได้ ก็สามารถพาผู้ป่วยกลับไปดูแลได้ตามคำแนะนำของทีมแพทย์ แต่หากแพทย์ประเมินแล้วว่ามีความเสี่ยง เช่น มีภาวะติดเชื้อ หรือจำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่องที่โรงพยาบาล ก็จะต้องดูแลที่โรงพยาบาลแทน โดยผู้ป่วยจะได้รับการรักษาด้วยวิธีทางการแพทย์
ข้อดีของการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบบ Palliative Care
- ช่วยสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีในวาระสุดท้าย เนื่องจาก Palliative Care เป็นวิธีการดูแลที่ช่วยลดความทุกข์ทรมาน จึงดูแลรักษาโดยประเมินร่วมกับความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัวเป็นหลัก เช่น การให้อาหารทางจมูกผ่านสายให้อาหาร หรือการให้อาหารทางหลอดเลือด
- ช่วยลดความเจ็บปวดและควบคุมอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ จัดการอาการต่าง ๆ ที่ผู้ป่วยมักต้องเผชิญในระยะสุดท้ายอย่างเหมาะสมเช่น ความเจ็บปวด หายใจลำบาก อ่อนเพลีย คลื่นไส้ หรือภาวะวิตกกังวล โดยคำนึงทั้งสภาพร่างกาย ความรู้สึก และความต้องการเฉพาะบุคคลของผู้ป่วยเป็นหลัก
- ช่วยลดการรักษาที่เกินความจำเป็น หรือความเจ็บปวดจากการรักษาที่อาจก่อให้เกิดความทรมานแก่ผู้ป่วย เช่น การเจาะเลือดบ่อย การทำหัตถการต่าง ๆ ที่ไม่ได้ช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิต และหลีกเลี่ยงการรักษาที่อาจขัดกับเจตนารมณ์ของผู้ป่วย หรือนำไปสู่ความทุกข์โดยไม่จำเป็น
- ช่วยในการวางแผนล่วงหน้า ผู้ป่วยและครอบครัวสามารถพูดคุย วางแผนล่วงหน้า และสามารถรับมือเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นได้ เช่น ความต้องการในวาระสุดท้าย การจัดการทรัพย์สิน ภาระต่าง ๆ หรือรูปแบบพิธีกรรมที่ต้องการ
การดูแลแบบ Palliative Care ไม่ได้มุ่งเน้นที่การยืดชีวิตเพียงอย่างเดียว แต่เน้นการดูแลให้ผู้ป่วยมีความสุขในช่วงเวลาสุดท้ายของการรักษา ลดความเจ็บปวด ดูแลด้านจิตใจ สนับสนุนครอบครัว และการวางแผนชีวิตในระยะสุดท้าย เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวสามารถรับมือกับความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ได้
